De duif van Minerve

duifvanminervecontour.jpg Voor mij is Minerve één van de meest bijzondere plekken in Zuid-Frankrijk. En dat om twee redenen: de indrukwekkende ligging én de betekenis tijdens de kruistocht tegen de katharen. Ook nu weer was ik diep onder de indruk vanMinerve als natuurverschijnsel. Het kleine dorpje wordt rondom omgeven door gorges, diepe ravijnen uitgeslepen in het landschap op de plaats waar twee rivieren samenkomen, de Cesse en de Brian. Die gorges vormden in de Middeleeuwen de natuurlijke verdedigingswerken van Minerve. Wat voor Carcassonne met mensenhanden moest worden opgebouwd, bood de natuur gratis in Minerve.

Maar het heeft niet mogen baten…

Minerve, brug

In 1209 trok een immens leger langs de Rhone naar het zuiden, om Occitanië, zoals Zuid-Frankrijk toen heette, te gaan bevrijden. Het was Satan zelf die Occitanië in zijn greep hield, had Paus Innocentius III verklaard. En hij had de christenen elders in Europa opgeroepen tot een kruistocht tegen dit Rijk van het Kwaad. En daarbij werd in 1210 Minerve aangedaan. En ook het lot van de toenmalige inwoners van Minerve dat daar het gevolg van was raakt me elke keer weer als ik daar kom.

De leider van de kruistocht, Simon de Montfort, liet Minerve afsluiten van de buitenwereld met een groot leger. Van zijn kant van de gorges, liet hij met katapulten, over de gorges heen, een regen van stenen neerdalen op het kleine stadje. Er was geen andere mogelijkheid. Een bestorming, waarbij men eerst in de gorges zou moeten afdalen en aan de andere kant weer omhoog klimmen, was ondenkbaar.

Huis na huis in Minerve stortte onder de stenenregen ineen. Maar dat was nog niet de ergste vijand van de Minervois. Dat werd de zomerse hitte en droogte. Die was dat jaar uitzonderlijk. De rivieren in de gorges rondom Minerve waren drooggevallen, alleen iets verderop, buiten Minerve, stond nog wat water in de bedding. Maar dat diende slechts voor de belegeraars. Er was nog wel een waterput op de bodem van de gorges om Minerve, maar wie zich daarheen waagde werd meteen belaagd met pijlen van de belegeraars. De bewoners van Minerve zaten zonder water en zonder water was Minerve in de hitte van die zomer hopeloos verloren.

Er zat niets anders op dan te proberen een vergelijk te vinden. Guillaume de Minerve opende de onderhandelingen met Simon de Montfort. Afgesproken werd dat de bewoners hun woonplaats mochten verlaten met achterlating van hun goederen, maar men moest dan wel eerst één voor één het kathaarse geloof afzweren. Een Noord-Franse ridder wond zich daar aanvankelijk nogal over op. Hij was gekomen om ketters te doden, zei hij, niet om steden te veroveren:

Op deze wijze geeft u de ketters de kans om te ontkomen. Natuurlijk zullen ze doen alsof ze hun geloof afzweren om vervolgens vrij heen te gaan.

Maar de pauselijke legaat, kardinaal Arnaud-Amaury, die zich in het gezelschap van Simon de Montfort bevond, antwoordde hem:

Maak u geen zorgen, ik denk niet dat er veel hun geloof zullen afzweren.

Hij kreeg gelijk. De belegeraars trokken Minerve binnen onder het zingen van het Te Deum. Ze plantten een kruis vlak voor het kleine kerkje dat nu nog in Minerve dienstdoet en waartegenover zich nu het prachtige monument met de duif bevindt. Ze begaven zich naar een huis waar de parfaits zich verzameld hadden. Hun werd gevraagd hun geloof af te zweren. Eén van hen antwoordde:

Noch de dood, noch het leven kan ons scheiden van het geloof waarmee wij verbonden zijn.

Vervolgens gingen ze naar een ander huis waar de vrouwelijke parfaites zich bevonden. Hier probeerde Simon de Montfort zelf de vrouwen over te halen zich te bekeren. Hij zei:

Ik wil dat u allen gered wordt en kennis verwerft van de waarheid.

Het mocht niet baten. Arnaud-Amaury had zich niet vergist. Slechts drie vrouwen lieten zich op het laatste moment nog overhalen door de smeekbeden van een adellijke dame, Mathilde de Garlande, die zich in het gezelschap van de kruisvaarders bevond.

Op de bodem van een van de gorges werd een grote brandstapel opgericht. De belegeraars hoefden geen enkele moeite te doen om de katharen op de brandstapel te zetten. Ze liepen er zelf heen, en wierpen zich één voor één in de vlammen. Het waren er honderdveertig.

Het was de eerste massale verbranding van katharen na het begin van de kruistocht. Er zouden er spoedig meer volgen. In Cassès werden 60 katharen verbrand. Op de brandstapel van Lavaur vonden zelfs 400 katharen de dood. In Lavaur werden de 80 ridders die de stad hadden verdedigd opgehangen. De adellijke Dame Guiraude die de katharen had willen beschermen werd in een waterput gegooid die vervolgens met stenen werd gedempt. ‘En menig schone kettervrouw werd in het vuur geworpen,’ vertelt het Chanson de la Croisade, verwijzend naar een pervers trekje van de Noord-Fransen, die ‘daarbij grote vreugde beleefden’

. Was het een reactie op de gelijkheid van de vrouwen aan de mannen bij de katharen?

minerve-15-edit.jpg

Tegenover het kleine kerkje in het midden van het dorpje bevindt zich nu de steen waarin het profiel van een duif is uitgehouwen. Het is de laatste jaren een beroemd symbool van het katharisme geworden. In nagenoeg elke toeristenwinkel tref je het aan op een ansichtkaart. Wie het daarvan kent en het dan in werkelijkheid ziet is meestal verrast dat het maar zo’n klein beeldje is. De duif van Minerve werd gemaakt in 1962 door Jean-Luc Séverac in opdracht van het gemeentebestuur van Minerve. De kunstenaar is zelf wat verbaasd over de bekendheid die zijn duif heeft gekregen: “De mensen willen absoluut geloven dat het een middeleeuwse duif is. Nu, als ze dat leuk vinden, van mij mag het…” (interview in de “Cathares” special van Pyrénées Magazine uit 2000)

minerve-5.jpgIn Minerve, in het straatje met de toepasselijke naam Carrjera del martyrs, bevindt zich ook een prachtig museumpje. Daar wordt de geschiedenis van de katharen op schitterende wijze uitgebeeld met kleine tafereeltjes, ooit door een plaatselijke wijnboer in zijn vrije tijd met veel liefde opgebouwd. Er is een Nederlandstalige handleiding. De ontvangst door monsieur Casque die nu het museumpje beheert, is buitengewoon hartelijk. Het museumpje heet ‘Hurepel.’

Het is een absolute aanrader voor wie een korte en heldere samenvatting wil van de geschiedenis van de katharen.

Katharen

Verder is zojuist de nieuwe herdruk verschenen van mijn boek: De Katharen.

Binnenkort ook te verkrijgen bij Moerland Verhuur in Frankrijk.

Bram Moerland.

www.brammoerland.com

18 gedachtes over “De duif van Minerve

  1. Als wij bezoek kregen in ‘l Oustal Bolomey , het is inmiddels jaren geleden dat dat mogelijk was , ,brachten wij als er tijd voor was ,altijd met hen een bezoek aan Minerve. Ik heb er vele foto’s van in mijn albums.
    Het maakte altijd indruk . Nu ik wat ouder ben en in september j.l. weer in Prades was , wilden
    wij , een vriend en ik , weer een bezoek brengen aan Minerve. Het parkeerterrein , dat eerder ook beschikbaar was voor personenauto’s ,is nu gereserveerd voor touringcars . Parkeergelegenheid was nu ver buiten Minerve. Jammer , ik had geen rollator meegenomen en ook geen nordic walking stokken !
    Dit jaar er toch weer naar toe. Beter voorbereidt. Want Minerve moet , als het enigszin kan !
    Ploon Bolomey-Moerland

  2. Telkens als we in de Languedoc zijn dan brengen we een bezoek aan Minerve… de rit naar daar is al de moeite het landschap dat telekens veranderd en als je Minerve in de verte ziet liggen doet het ons al wat, zeker als je de geschiedenis ervan kent

  3. Wij komen al jaren in de Languedoc en naar volle tevredenheid huren wij de prachtige huizen van Moerland.
    Wij willen reageren op dat prachtige artikel over Minerve.
    Bram erg prettig en duidelijk geschreven. Wij brengen ook jaarlijks een bezoek aan Minerve.
    Bedankt.
    Edward en Anneke

  4. Ieder jaar gaan we een keer naar Minerve. Om te wandelen rondom het stuwmeer of onder de natuurlijke brug door en weer omhoog het plaatsje in en om op ons vaste adresje lavendel eau te kopen ( volgens hen de beste die er is en dat kunnen wij beamen ). Minerve blijft intrigeren, zowel door de geschiedenis als de omgeving en we verheugen ons alweer op de volgende keer!

    Peter & Janny Reumkens

  5. Ben op zoek naar enige Franse, nog nooit bezochte bezienswaardigheden voor onderweg – gaan eind aug. met caravan naar Marokko. Wil Minerve aandoen, stuitte via Google op je blog. Dank voor de uitgebreide, interessante info.
    De naam Moerland riep bij mij herinneringen op aan ons geboortedorp St.Annaland. Zijn ook op de hoogte van het toenmalige vertrek uit St. A. van Hans Moerland en Sari Ampt naar omgeving Béziers.
    Kennen hen nog wel van vroeger. Weten ook dat ze in de wijn gegaan zijn en een kennis van ons heeft wel eens een huis bij Moerland gehuurd.
    Denk dat je op de één of ander manier binnen hun familie valt. Doe hen vooral de hartelijke groeten, indien mogelijk. Om hun geheugen op te frissen zou je kunnen vermelden dat Bart Vroegop op de Oude Zeedijk woonde [met o.a. broer Joop] en Adri Quist woonde op “het Bruggetje”. Was bevriend met zus Ina en speelde veel in de Cureestraat en later in het in mijn ogen als kind erg grote huis in de Bierensstraat.

    een hartelijke groet van ons – Bart en Adri
    P.S. je Nederlands is perfect!

    • Voor die nog nooit bezochte bewienswaardigheden – dat zou ik even aan Bram (Moerland) moeten vragen. Zullen er niet veel zijn.
      Je bent waarschijnlijk een broer van Joop (van de Javadijk). Die is wel eens langs geweest hier. De dochters van Quist kan ik me nog wel herinneren. Kom maar eens langs op weg naar Marokko. We zijn 6 dagen van de week open van 8.30 tot 18.00 uur

  6. Minerve is in onze ogen een van de mooiste stadjes in Europa. Wij maakten kennis met dit stadje toen onze kinderen nog klein waren ong.4a5jaar. Dat is nu dus 32jaar geleden in1976.Nooit vergeet ik meer de geweldig mooie aanblik toen we om de bocht kwamen rijden, vlak voor de canyon . Vanaf ValrasPlage (Toen nog heel erg mooi)hebben we onze toeristische weg gezocht,met ons Mazda’tje 1300.
    In deze tijd hadden we geen TomTom. De laatste keer dat we in de gelegenheid waren om Minerve te bezoeken was in 2002.Ten opzichte van toen is er veel gedaan aan toerisme en is men met de tijd meegegaan.
    Moet ook, vinden wij,maar alleen jammer dat het nu zo druk is t.o.v toen.Wij hopen dat Minerve ook onder de jongeren in trek blijft, zodat men ook de geschiedenis niet vergeet ondanks dat deze vreselijke dingen zich nu nog herhalen. De wijn kopen en drinken we nog steeds graag,ook als we niet in Minerve op een terrasje zitten.
    Bram,je bent bedankt voor dit mooie artikel en hopen je bij de duif eens te ontmoeten.Groet Jack en Lenie

  7. Klopt helemaal! C’est moi! Wijn verkopen uit Languedoc in NL behoort zeker tot mijn ambities! In ieder geval tot er een baan/bestaan in de Languedoc is gevonden. Het een sluit het ander ook niet perse uit! In de mei vakantie bezoek ik in ieder geval weer Minerve en dus de duif, want dan komen we weer voor 2 weken naar huis! Wellicht is er tijd voor een goed glas Languedoc!

    Jose

  8. Ik dacht al: die naam komt me bekend voor. En ja, ik weet het al weer: de correspondentie over een baan bij Moerland Verhuur van vorig najaar! Enfin, mischien spreken we elkaar hier nog weleens. Trouwens, wijn verkopen uit de streek de Languedoc in Nederland is ook leuk werk!
    Sari

  9. Elk keer als ik in Languedoc ben (zo vaak mogelijk) ga ik in ieder geval naar Minerve! Soort van thuiskomen. Dit wonderlijke stadje en de geschiedenis van de kartharen intrigeren mij enorm. Ze doen mij altijd terug keren naar Languedoc.

    Jose

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s