De Occitanen zijn boos op Parijs

Croix occitanieDe occitanen zijn boos. Occitanië was vroeger de naam van het land dat tegenwoordig Zuid-Frankrijk heet. Ooit, in de middeleeuwen, was het een zelfstandig rijk, met Toulouse als hoofdstad. Frankrijk was de naam van wat nu Noord-Frankrijk wordt genoemd, met Parijs als hoofdstad.

Occitanië was in de middeleeuwen aanvankelijk dus geen deel van Frankrijk. Maar dat is veranderd. En daar heeft die boosheid alles mee te maken.

Wat is er aan de hand?

Het jaar 1208 is een belangrijk jaar voor de inlijving van Occitanië bij Frankrijk. Dat is nu 800 jaar geleden. Er is in dat jaar iets gebeurd dat verstrekkende gevolgen had. Het zette het proces van inlijving in. En die gebeurtenis is nu door Parijs voor het huidige jaar 2008 officieel op de lijst gezet om nationaal herdacht te worden als een heuglijk feit. En daar zijn de hedendaagse occitanen boos over. Want voor hen is die gebeurtenis geen reden tot feest, maar tot treurnis. Niet alleen verloor Occitanië daardoor zijn zelfstandigheid, er is ook onnoemelijk veel ellende uit voortgekomen.

In 1208 werd Pierre de Castelnau vermoord. Dat gebeurde in de buurt van St. Gilles, bij het oversteken van de Rhone. En waarom is die moord nou zo belangrijk, zelfs waard om nu nog herdacht te worden?

Pierre de Castelnau was een rooms-katholieke kardinaal. Hij was als afgezant van de Paus naar graaf Raymond VI van Toulouse gestuurd. En hij had aldaar graaf Raymond geëxcommuniceerd. Want Raymond wilde niet voldoen aan een verzoek van Pierre de Castelnau. Waar ging dat over?

In heel Europa erkende men toen het religieuze en kerkelijke gezag van de paus van Rome als de vertegenwoordiger van God op aarde. Behalve in Occitanië. Daar was een religieuze groepering die niets met de Paus en met Rome te maken wilde hebben. Dat waren de katharen. Daar moest natuurlijk iets aan gedaan worden. En daarom stuurde Paus Innocentius III kardinaal Pierre de Castelnau naar Raymond van Toulouse om te eisen dat Raymond de katharen zou vervolgen en uitroeien.

Paus Innocentius III

“Maar,” had Raymond geantwoord, “dan moet ik meer dan de helft van mijn volk doden.” Dat leek hem een onbegonnen zaak. Pierre had hem daarop heel lelijke woorden toegevoegd en met van alles en nog wat gedreigd. Maar Raymond hield voet bij stuk en weigerde aan het verzoek van de Paus te voldoen. En dus werd hij geëxcommuniceerd.

Op de terugweg naar Rome werd Pierre vermoord. De daders waren gewoon een stelletje bandieten, zoals er in die tijd veel rondzwierven, belust op de pracht en praal van de pauselijke gezant. Maar de gebeurtenis was te mooi om ongebruikt voorbij te laten gaan. Paus Innocentius liet weten dat de moord was verricht op bevel van Raymond. Het was een laffe politieke moord, zei hij. En dat gaf hem een casus belli, een reden om oorlog te voeren.

Dan schrijft Innocentius de beroemde brief van 10 maart 1208, waarin hij, tegen beter weten in, Raymond beschuldigt van de moord op Pierre de Castelnau, en waarin hij oproept tot geweld:

Voorwaarts, ridders van Christus, voorwaarts gij dapperen van het christelijk leger! Laat u bewegen door de algehele jammerklacht van de heilige kerk. Laat vrome ijver u doen ontvlammen om wraak te nemen op deze grove belediging uw God aangedaan. Men zegt dat sedert de moord op deze rechtvaardige, de kerk van uw land zonder troost is, en gedompeld in wening en droefenis; het geloof is verdwenen, de vrede is dood, de pest van de ketterij en de lust tot oorlog hebben nieuwe gedaanten aangenomen; het schip van de kerk loopt gevaar schipbreuk te lijden, als men in deze nieuwe en verschrikkelijke storm niet spoedig te hulp snelt.

In een volgend schrijven, gericht aan de bisschoppen in heel Europa, gaf hij hun opdracht persoonlijk, vanaf de kansel, om Raymond VI en ‘al zijn samenzweerders’ te excommuniceren en te vervloeken. (De tekst van de vervloeking vind je onderaan.) Zij moesten Occitanië vogelvrij verklaren. Zij moesten de vervloeking en de vogelvrijverklaring elke zondag en elke feestdag plechtig herhalen, onder het luiden van de klokken.

Verder moesten zij de aflaat van zonden bevestigen die de paus schenkt aan al diegenen die

… gewekt door geloofsijver en vol dapperheid de wapens opnemen tegen de verbreiders van de pest, de vijanden van het ware geloof en van de vrede. Het is toegestaan aan alle katholieken, niet alleen om hem in persoon te bestrijden, maar ook om zijn gebieden te bezetten en te behouden, opdat de wijsheid van een nieuwe bezitter ze bevrijde van de ketterij, die het land op schandelijke wijze bezoedeld heeft door de verdorvenheid van de graaf. Het is rechtvaardig dat allen ten strijde trekken tegen hem die zelf de strijd aangebonden heeft tegen allen.

En dat ontaardde in 1209 tot een kruistocht tegen Occitanië waarbij ongelooflijk veel grof geweld werd gebruikt. Complete steden werden uitgemoord. De katharen werden groepsgewijs op enorme brandstapels gegooid. Het land werd geplunderd.

Totdat tenslotte, na een eeuw van oorlog en ellende, Occitanië definitief bij Frankrijk werd ingelijfd. En daarom is de moord op Pierre de Castelnau volgens Parijs een feestelijke herdenking waard. Want die zogenaamde politieke moord moet nog steeds tot rechtvaardiging dienen van ‘de eenheid van Frankrijk’. Maar voor veel inwoners van Zuid-Frankrijk roept deze herdenking slechts herinneringen op aan de meest tragische periode uit de geschiedenis van hun eigen Occitanië.

De vervloeking

Vervloekt zijn zij altijd en overal;
vervloekt zijn zij dag en nacht en ieder uur;
vervloekt zijn zij als zij slapen en als zij waken;
vervloekt zijn zij als zij eten en als zij drinken;
vervloekt zijn zij als zij zwijgen en als zij spreken.
Vervloekt zijn zij van de kruin van hun hoofd tot de zool van hun voeten;
mogen hun ogen blind worden;
mogen hun oren doof worden;
moge hun mond stom worden;
moge hun tong aan hun verhemelte vastkleven;
mogen hun handen niets meer aanraken en hun voeten niet meer lopen.
Vervloekt zijn al hun ledematen;
vervloekt zijn zij als ze staan, als ze liggen en als ze zitten;
mogen zij begraven worden met honden en ezels;
mogen de roofzuchtige wolven hun lijken verslinden.

Deze vervloeking van de katharen, Raymond VI en ‘al zijn samenzweerders’, dus praktisch heel Occitanië, werd op last van Paus Innocentius III uitgesproken in alle rooms-katholieke kerken in heel Europa, voorafgaand aan de kruistocht tegen Occitanië van 1209. Dat betekende een vrijbrief om te roven, te plunderen, te moorden en te verkrachten zonder dat dat als een zonde zou worden aangerekend.

 

 

4 gedachtes over “De Occitanen zijn boos op Parijs

  1. De tekst van de vervloeking staat in het artikel zelf. Hier nog een keer:

    Vervloekt zijn zij altijd en overal;
    vervloekt zijn zij dag en nacht en ieder uur;
    vervloekt zijn zij als zij slapen en als zij waken;
    vervloekt zijn zij als zij eten en als zij drinken;
    vervloekt zijn zij als zij zwijgen en als zij spreken.
    Vervloekt zijn zij van de kruin van hun hoofd tot de zool van hun voeten;
    mogen hun ogen blind worden;
    mogen hun oren doof worden;
    moge hun mond stom worden;
    moge hun tong aan hun verhemelte vastkleven;
    mogen hun handen niets meer aanraken en hun voeten niet meer lopen.
    Vervloekt zijn al hun ledematen;
    vervloekt zijn zij als ze staan, als ze liggen en als ze zitten;
    mogen zij begraven worden met honden en ezels;
    mogen de roofzuchtige wolven hun lijken verslinden.

  2. Tja, ‘de eenheid van het land staat op het spel’. Dat is historische onzin. Die eenheid was er voor de kruistocht tegen Occitanië nog niet. Occitanië was toen nog geen deel van Frankrijk. Er stond dus helemaal niets op het spel. Die opmerking is een redenering vanuit de huidige situatie. Dat heet het gelijk van de overwinnaar.

  3. Erg tendentieus!
    Vervloekingen naar alle kanten toe gebruikten nu eenmaal gespierde taal! Dat was in 1054 (oosters schisma, met de orthodoxen) ook niet mis, en tot niet zo lang geleden noemde de Heidelbergse katechismus de mis ” een paapse afgoderij”.
    De katharen waren ontstaan uit oosterse, gnostische bewegingen, b.v. de Bogomilen in Bulgarije. Echt niet alleen in Z. Frankrijk, ook Lombarije, Vlaanderen, Engeland en Duitsland hadden met deze stromingen te maken . Nicetas van de Dragovitsa kerk in Constantinopel wordt voorzitter van de katharensynode in St Félix de Caraman in mei 1167.In de Languedoc plaatst de adel zich achter deze opvattingen, dat is het grote verschil met de rest van Europa, waar het juist simpele lieden waren; de adel in Zuid-Frankrijk ziet namelijk politieke voordelen.
    De eenheid van het land staat op het spel, plus de culturele
    eenheid van Europa, die min of meer gewaarborgd werd door de Kerk van Rome.
    De leer van de Katharen heeft niets te maken met het huidige protestantisme, voor hen waren God en Duivel volkomen gelijkwaardige machten (dualisme).
    Religie wordt tot op de dag van vandaag helaas vaak gebruikt voor politieke doeleinden…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s